Prawo karne
www.karne.pl
 Menu


SPRAWY KARNE

Areszt tymczasowy i inne środki zapobiegawcze

Środki zapobiegawcze

Aby zabezpieczyć prawidłowy tok postępowania (a wyjątkowo - także w celu zapobiegnięcia popełnieniu przez oskarżonego nowego, ciężkiego przestępstwa) - można zastosować tzw. środki zapobiegawcze. Ich stosowanie dopuszczalne jest tylko, gdy zebrane dowody wskazują na duże prawdopodobieństwo, że oskarżony/podejrzany popełnił przestępstwo. Co do zasady, środki zapobiegawcze można stosować tylko wobec osoby, której już przedstawiono zarzuty (chyba, że się ukrywa). Do innych przesłanek stosowania środków zapobiegawczych należy uzasadniona obawa ucieczki lub ukrycia się podejrzanego/oskarżonego oraz uzasadniona obawa, że będzie on nakłaniał inne osoby do składania fałszywych zeznań (lub w inny sposób będzie utrudniał postępowanie). Zasadą jest także, że w postępowaniu przygotowawczym o środkach zapobiegawczych decyduje prokurator, a w postępowaniu sądowym - sąd orzekający w sprawie. Co do zasady, na ich zastosowanie podejrzanemu/oskarżonemu przysługuje zażalenie.

Istnieje kilka rodzajów środków zapobiegawczych, m.in.:
  1. Tymczasowe aresztowanie - jest najpoważniejszym, najbardziej dotkliwym ze wszystkich środków zapobiegawczych. Może być stosowane wyłącznie na mocy postanowienia sądu (także w postępowaniu przygotowawczym - prokurator wnioskuje o zastosowanie aresztu, lecz decyduje o nim sąd). We wniosku o aresztowanie wskazuje się dowody świadczące o prawdopodobieństwie, że podejrzany/oskarżony popełnił przestępstwo i że jego pozostawanie na wolności powoduje zagrożenie dla prawidłowego toku postępowania, lub że możliwe jest popełnienie przez niego nowego, ciężkiego przestępstwa. Ponadto, uzasadnieniem zastosowania tymczasowego aresztu może być też wysoka kara grożąca za dane przestępstwo (co najmniej 8 lat pozbawienia wolności). Tymczasowego aresztowania nie powinno się stosować, jeżeli wystarczający jest inny środek zapobiegawczy. Sąd może też zastrzec, że areszt ulegnie zmianie na inny środek w razie wpłacenia poręczenia majątkowego. Aresztowanie nie może być stosowane, jeżeli przestępstwo zagrożone jest karą pozbawienia wolności nieprzekraczającą roku. Nie stosuje się też aresztu, jeżeli można przewidywać na podstawie okoliczności sprawy, że sąd orzeknie w stosunku do oskarżonego karę pozbawienia wolności w zawieszeniu lub łagodniejszą karę. Tymczasowe aresztowanie nie powinno trwać dłużej niż 3 miesiące - oczywiście, występują wyjątki od tej zasady i w razie potrzeby aresztowanie może być przedłużane o kolejne okresy.
  2. Poręczenie majątkowe - w ramach środka zapobiegawczego podejrzany/oskarżony może zostać zobowiązany do złożenia poręczenia majątkowego (tzw. kaucja). Może być to poręczenie w postaci pieniędzy, papierów wartościowych, zastawu lub hipoteki. Może je złożyć oskarżony lub inna osoba. Wysokość, rodzaj i warunki na jakich poręczenie majątkowe ma być złożone określa się postanowieniem, mając na uwadze możliwości majątkowe oskarżonego. Przedmioty poręczenia przepadają w razie ucieczki lub ukrycia się oskarżonego. W wypadku utrudniania postępowania w inny sposób także można orzec przepadek przedmiotów poręczenia.
  3. Dozór policji - można tytułem środka zapobiegawczego oddać podejrzanego/oskarżonego pod dozór policji. Nie musi to oznaczać, że faktycznie "dozoruje go" policja - chodzi natomiast o to, aby stosował się on do obowiązków określonych w postanowieniu sądu lub prokuratora. Obowiązki te mogą polegać np. na zakazie opuszczania określonego miejsca pobytu, obowiązku zgłaszania się w wyznaczonych terminach do organu nadzorującego (np. właśnie policji), zawiadamiania o planowanych wyjazdach i terminach powrotów, zakazie kontaktowania się z określonymi osobami i zakazie zbliżania się do nich, zakazie przebywania w określonych miejscach itp. W razie niestosowania się przez podejrzanego do wskazanych mu obowiązków, policja informuje o tym organ prowadzący postępowanie (sąd/prokuratora).
  4. Zakaz opuszczania kraju - w razie uzasadnionej obawy ucieczki można zastosować, w charakterze środka zapobiegawczego, zakaz opuszczania kraju przez podejrzanego/oskarżonego. Może to być połączone z zatrzymaniem dokumentów uprawniających do podróży albo z zakazem wydania mu takiego dokumentu.
  5. Zawieszenie uprawnień - tytułem środka zapobiegawczego można zawiesić oskarżonego w czynnościach służbowych lub w wykonywaniu zawodu albo nakazać powstrzymanie się od określonej działalności lub od prowadzenia określonego rodzaju pojazdów.

[stan prawny: czerwiec 2016]





Copyright: © 2006 -2016 Kancelaria Adwokacka Adwokat Piotr Stączek | Zastrzeżenia prawne
do góry | strona główna: prawo karne