Art. 1 polskiego kodeksu karnego (ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1138 z p\u00f3\u017an. zm.).- dalej jako: \u201ek.k.\u201d) ustanawia definicj\u0119 legaln\u0105 przest\u0119pstwa, czyli innymi s\u0142owy, wskazuje na przes\u0142anki, kt\u00f3rych wyst\u0105pienie w danym stanie faktycznym warunkuje odpowiedzialno\u015b\u0107 karn\u0105 sprawcy. Prawodawca uzale\u017cnia pope\u0142nienie przest\u0119pstwa od trzech podstawowych czynnik\u00f3w, tj. bezprawno\u015bci czynu, winy oraz spo\u0142ecznej szkodliwo\u015bci przejawianego zachowania. Ostatni z ww. element\u00f3w w szczeg\u00f3lno\u015bci odznacza si\u0119 wysokim stopniem niedookre\u015blono\u015bci, w konsekwencji czego interpretacji poj\u0119cia nie spos\u00f3b przeprowadzi\u0107 bez analizy wypowiedzi orzecznictwa. Wypowiedzi judykatury s\u0105 zazwyczaj rozwini\u0119ciem normy przewidzianej przez ustawodawc\u0119 w art. 115 \u00a7 2 k.k., w kt\u00f3rym to wskazuje si\u0119 na kryteria, jakie s\u0105d winien jest uwzgl\u0119dni\u0107 przy dokonywaniu oceny stopnia spo\u0142ecznej szkodliwo\u015bci. S\u0105 to: rodzaj i charakter naruszonego dobra, rozmiary wyrz\u0105dzonej lub gro\u017c\u0105cej szkody, spos\u00f3b i okoliczno\u015bci pope\u0142nienia czynu, wag\u0119 naruszonych przez sprawc\u0119 obowi\u0105zk\u00f3w, jak r\u00f3wnie\u017c posta\u0107 zamiaru, motywacj\u0119 sprawcy, rodzaj naruszonych regu\u0142 ostro\u017cno\u015bci i stopie\u0144 ich naruszenia.
\nSN na kanwie orzeczenia z 2021 r. (wyrok SN z 27.07.2021 r., III KK 346\/20, LEX nr 3305210.) wyra\u017ca pogl\u0105d, i\u017c \u201eocena stopnia spo\u0142ecznej szkodliwo\u015bci konkretnego zachowania powinna by\u0107 ocen\u0105 ca\u0142o\u015bciow\u0105, uwzgl\u0119dniaj\u0105c\u0105 okoliczno\u015bci wymienione w art. 115 \u00a7 2 k.k., nie za\u015b sum\u0105 czy pochodn\u0105 ocen cz\u0105stkowych takiej czy innej „ujemno\u015bci” tkwi\u0105cej w poszczeg\u00f3lnych okoliczno\u015bciach i dlatego te\u017c, je\u017celi w art. 1 \u00a7 2 k.k. m\u00f3wi si\u0119 o znikomej spo\u0142ecznej szkodliwo\u015bci czynu, to wym\u00f3g znikomo\u015bci dotyczy spo\u0142ecznej szkodliwo\u015bci ocenianej kompleksowo, nie za\u015b jej poszczeg\u00f3lnych faktor\u00f3w.\u201d Tym samym sk\u0142ad orzekaj\u0105cy podkre\u015bla, \u017ce spos\u00f3b dokonywania oceny stopnia spo\u0142ecznej szkodliwo\u015bci w danym stanie faktycznym winien jest by\u0107 raczej holistyczny. Poszczeg\u00f3lne czynniki podlegaj\u0105ce ocenie stanowi\u0105 w konsekwencji bardziej punkt wyj\u015bcia do badania zaistnienia ww. przes\u0142anki.
\nDokonuj\u0105c przegl\u0105du orzecznictwa polskich s\u0105d\u00f3w, \u0142atwo zauwa\u017cy\u0107, \u017ce kategoria spo\u0142ecznej szkodliwo\u015bci cz\u0119stokro\u0107 interpretowana jest ad casum. Wida\u0107 zatem, \u017ce trudno jest znale\u017a\u0107 jeden uniwersalny standard dla oceny zaistnienia tej przes\u0142anki przy okazji weryfikacji, czy dosz\u0142o do pope\u0142nienia przest\u0119pstwa. Dla przyk\u0142adu w jednym z bardziej charakterystycznych wyrok\u00f3w SA w Warszawie (Wyrok SA w Warszawie z 30.09.2022 r., II AKa 110\/22, LEX nr 3432025.), w zwi\u0105zku z przest\u0119pstwem skierowanym przeciwko g\u0142owie pa\u0144stwa, pada teza, i\u017c\u00a0 \u201epoziom ochrony os\u00f3b publicznych, w tym Prezydenta RP, uwzgl\u0119dnia\u0107 musi zwi\u0119kszone ryzyko publicznej krytyki. Z tych te\u017c wzgl\u0119d\u00f3w nieuprawnione jest dzielenie opinii kt\u00f3r\u0105 zamie\u015bci\u0142 oskar\u017cony w mediach spo\u0142eczno\u015bciowych niejako na cz\u0119\u015bci i twierdzenie, i\u017c u\u017cyte tam na samym ko\u0144cu s\u0142owo obra\u017aliwe („debil”) jest wystarczaj\u0105ce do uznania, ze ci\u0119\u017car gatunkowy ca\u0142o\u015bci wpisu cechuje si\u0119 stopniem szkodliwo\u015bci spo\u0142ecznej wy\u017cszym ni\u017c znikomy\u201d.
\nFinalnie warto wskaza\u0107 r\u00f3wnie\u017c na jeden z wyrok\u00f3w SA (Wyrok SA w Warszawie z 30.09.2022 r., II AKa 110\/22, LEX nr 3432025.), w kt\u00f3rym sk\u0142ad orzekaj\u0105cy skonstatowa\u0142, i\u017c \u201enie maj\u0105 wp\u0142ywu na ocen\u0119 stopnia spo\u0142ecznej szkodliwo\u015bci czynu takie okoliczno\u015bci jak: niekaralno\u015b\u0107 (karalno\u015b\u0107) sprawcy, jego dotychczasowe \u017cycie, jego w\u0142a\u015bciwo\u015bci i warunki osobiste, trudna sytuacja materialna czy rodzinna, bo chocia\u017c okoliczno\u015bci te s\u0105d winien uwzgl\u0119dni\u0107 przy wymiarze kary (lub stosowaniu \u015brodk\u00f3w probacji), to jednak uwzgl\u0119dnia si\u0119 je nie w aspekcie oceny stopnia spo\u0142ecznej szkodliwo\u015bci czynu.\u201d Zarysowana dyrektywa z pewno\u015bci\u0105 precyzuje kryteria wyznaczone przez ustawodawc\u0119 w 115 \u00a7 2 k.k., traktuj\u0105c o nich niejako w uj\u0119ciu negatywnym.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Art. 1 polskiego kodeksu karnego (ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1138 z p\u00f3\u017an. zm.).- dalej jako: \u201ek.k.\u201d) ustanawia definicj\u0119 legaln\u0105 przest\u0119pstwa, czyli innymi s\u0142owy, wskazuje na przes\u0142anki, kt\u00f3rych wyst\u0105pienie w danym stanie faktycznym warunkuje odpowiedzialno\u015b\u0107 karn\u0105 sprawcy. Prawodawca uzale\u017cnia pope\u0142nienie przest\u0119pstwa od trzech podstawowych […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"wp-custom-template-pojedynczy-wpis-pl","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[230],"tags":[50,37,162],"class_list":["post-209","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-news-pl","tag-odpowiedzialnosc","tag-przestepstwo","tag-szkodliwosc-czynu"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/karne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/209","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/karne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/karne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/karne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/karne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=209"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/karne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/209\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":419,"href":"https:\/\/karne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/209\/revisions\/419"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/karne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=209"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/karne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=209"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/karne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=209"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}