{"id":188,"date":"2022-10-05T21:38:52","date_gmt":"2022-10-05T19:38:52","guid":{"rendered":"http:\/\/karne.pl\/prawo\/?p=188"},"modified":"2025-06-13T22:16:56","modified_gmt":"2025-06-13T20:16:56","slug":"nielegalna-adopcja","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/karne.pl\/index.php\/nielegalna-adopcja\/","title":{"rendered":"Nielegalna adopcja"},"content":{"rendered":"

art. 211a Kodeksu karnego: – \u201e\u00a7\u00a0 1.\u00a0Kto, w celu osi\u0105gni\u0119cia korzy\u015bci maj\u0105tkowej, zajmuje si\u0119 organizowaniem adopcji dzieci wbrew przepisom ustawy, podlega karze pozbawienia wolno\u015bci od 3 miesi\u0119cy do lat 5. \u00a7\u00a0 2.\u00a0Tej samej karze podlega, kto, b\u0119d\u0105c osob\u0105, kt\u00f3rej przys\u0142uguje w\u0142adza rodzicielska nad dzieckiem, wyra\u017ca zgod\u0119 na adopcj\u0119 tego dziecka przez inn\u0105 osob\u0119: 1) w celu osi\u0105gni\u0119cia korzy\u015bci maj\u0105tkowej lub osobistej, zatajaj\u0105c ten cel przed s\u0105dem orzekaj\u0105cym w post\u0119powaniu w sprawie o przysposobienie, a w przypadku wyra\u017cenia przez rodzica zgody na przysposobienie dziecka w przysz\u0142o\u015bci bez wskazania osoby przysposabiaj\u0105cego – przed s\u0105dem przyjmuj\u0105cym o\u015bwiadczenie o wyra\u017ceniu tej zgody, 2) z pomini\u0119ciem post\u0119powania w sprawie o przysposobienie. \u00a7\u00a0 3.\u00a0Tej samej karze podlega, kto wyra\u017ca zgod\u0119 na adopcj\u0119 dziecka przez siebie w warunkach, o kt\u00f3rych mowa w \u00a7 2.\u201d<\/em><\/p>\n

Jednym ze skutk\u00f3w nowelizacji wprowadzonej ustaw\u0105 z dnia 20 maja 2010 r. o zmianie ustawy Kodeks karny, ustawy o Policji, ustawy \u2013 Przepisy wprowadzaj\u0105ce Kodeks karny oraz ustawy \u2013 Kodeks post\u0119powania karnego jest artyku\u0142 211a Kodeksu karnego. Zast\u0105pi\u0142 on nieobowi\u0105zuj\u0105cy ju\u017c artyku\u0142 253\u00a72. Ponadto wraz z ustaw\u0105 z dnia 16 pa\u017adziernika 2019 r. o zmianie ustawy \u2013 Kodeks karny oraz ustawy \u2013 Kodeks post\u0119powania cywilnego nadano mu nowe brzmienie. Penalizuj\u0105c nielegalne organizowanie adopcji polski prawodawca stara wywi\u0105za\u0107 si\u0119 z obowi\u0105zk\u00f3w na\u0142o\u017conych na Pa\u0144stwa \u2013 Strony przez Konwencj\u0119 z dnia 20 listopada 1989 r. o prawach dziecka. W wyniku jej ratyfikacji konieczne sta\u0142o si\u0119 wzmo\u017cenie ochrony praw dziecka, mi\u0119dzy innymi w celu zwalczania nielegalnego transferu dzieci i ich nielegalnego wywozu za granic\u0119.
\nPrzed wej\u015bciem w \u017cycie nowelizacji z 2010 r. artyku\u0142 253 umieszczony by\u0142 w rozdziale XXII \u2013 \u201ePrzest\u0119pstwa przeciwko porz\u0105dkowi publicznemu\u201d. Przyj\u0119ta w\u00f3wczas systematyka wyra\u017anie eksponowa\u0142a porz\u0105dek publiczny jako g\u0142\u00f3wny przedmiot ochrony. Obecnie \u2013 opiek\u0105 otoczono przede wszystkim dobro dziecka. Takie dzia\u0142anie w \u017cadnym stopniu nie mo\u017ce by\u0107 uto\u017csamiane z pozostawieniem ca\u0142kowitej swobody w zakresie procedur adopcyjnych. Niemniej, z uwagi na coraz cz\u0119stsze i coraz wyra\u017aniejsze podkre\u015blanie istoty ochrony praw dziecka w r\u00f3\u017cnorodnych aktach normatywnych o wymiarze mi\u0119dzynarodowym \u2013 r\u00f3wnie\u017c polski prawodawca przesun\u0105\u0142 punkt ci\u0119\u017cko\u015bci na prawa najm\u0142odszych.
\nWarto r\u00f3wnie\u017c zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na poj\u0119cie \u201edziecka\u201d. W uj\u0119ciu konwencyjnym, stanowi\u0105cym podstaw\u0119 dla obecnej regulacji krajowej \u2013 dziecko to osoba poni\u017cej 18 roku \u017cycia, chyba \u017ce zgodnie z prawem uzyska\u0142a pe\u0142noletnio\u015b\u0107 wcze\u015bniej. Oznacza to, \u017ce kobieta maj\u0105ca uko\u0144czone 16 lat, kt\u00f3ra za zgod\u0105 s\u0105du opieku\u0144czego wst\u0105pi\u0142a w zwi\u0105zek ma\u0142\u017ce\u0144ski nie b\u0119dzie dzieckiem w rozumieniu ustawy.
\nAkt prawny z dnia 16 pa\u017adziernika 2019 r. wprowadzi\u0142a r\u00f3wnie\u017c definicj\u0119 legaln\u0105 adopcji. Dotychczas, pos\u0142ugiwano si\u0119 wy\u0142\u0105cznie terminem \u201eprzysposobienie\u201d, w j\u0119zyku prawniczym u\u017cywaj\u0105c obu okre\u015ble\u0144 przemiennie. Uj\u0119cie takie okaza\u0142o si\u0119 jednak zbyt w\u0105skie. Wobec powy\u017cszych ustawodawca zdecydowa\u0142 si\u0119 uporz\u0105dkowa\u0107 t\u0119 kwesti\u0119, okre\u015blaj\u0105c \u201eadopcj\u0119\u201d jako \u201enabycie w\u0142adzy rodzicielskiej nad dzieckiem przez inn\u0105 osob\u0119 ni\u017c ta, od kt\u00f3rej dziecko pochodzi\u201d. Istot\u0119 bezprawnego dzia\u0142ania w przypadku przest\u0119pstwa stypizowanego w art. 211a k.k. stanowi bowiem samo osi\u0105gni\u0119cie okre\u015blonego skutku prawnego. W konsekwencji instytucja prawnorodzinna po jak\u0105 si\u0119gnie zainteresowany pozostaje bez znaczenia. Jak wskazuje A. Muszy\u0144ska \u2013 skutek, w postaci nabycia w\u0142adzy rodzicielskie, mo\u017ce zosta\u0107 osi\u0105gni\u0119ty tak w drodze post\u0119powania o przysposobienie, jak i np.: poprzez fikcyjne uznanie dziecka przez osob\u0119 podaj\u0105c\u0105 si\u0119 za biologicznego rodzica. \u201eAdopcja obejmuje zatem wszelkie sytuacje, gdy skutkiem czynno\u015bci jest nabycie w\u0142adzy rodzicielskiej nad dzieckiem, niezale\u017cnie od zastosowanych instrument\u00f3w prawnych w tym celu.\u201d (A. Muszy\u0144ska [w:]\u00a0Kodeks karny. Cz\u0119\u015b\u0107 szczeg\u00f3lna. Komentarz, red. J. Giezek, Warszawa 2021, art. 211(a)). Nielegalne organizowanie adopcji sprowadza si\u0119 natomiast do prowadzenia post\u0119powania adopcyjnego wbrew przepisom ustawy, tj. bez udzia\u0142u odpowiednich instytucji oraz bez niezb\u0119dnej weryfikacji. Stoi to w sprzeczno\u015bci z celem instytucji \u2013 prowadzone jest wbrew interesowi dziecka, niekoniecznie wi\u0119c zapewnione zostan\u0105 w\u0142a\u015bciwe warunki do wychowania w rodzinie.
\nPrzest\u0119pstwo z art. 211a ma charakter powszechny i umy\u015blny. Wyj\u0105tek stanowi \u00a72 \u2013 typizuj\u0105cy przest\u0119pstwa indywidualne \u2013 podmiotem mo\u017ce by\u0107 wy\u0142\u0105cznie osoba posiadaj\u0105ca w\u0142adz\u0119 rodzicielsk\u0105 nad dzieckiem. Waga przest\u0119pstwa przes\u0105dza r\u00f3wnie\u017c o tym, \u017ce penalizowane jest nie tylko dokonanie, ale r\u00f3wnie\u017c usi\u0142owanie.
\nRozwa\u017cania na temat nielegalnej adopcji mo\u017cna zako\u0144czy\u0107 przez skierowanie uwagi na r\u00f3\u017cnic\u0119 jaka rysuje si\u0119 pomi\u0119dzy tym przest\u0119pstwem a handlem lud\u017ami. Wskazywa\u0142 na to ju\u017c S\u0105d Apelacyjny w Krakowie, kt\u00f3ry w postanowieniu z dnia 11 stycznia 1995 r. stwierdzi\u0142, \u017ce \u201ehandel jest obrotem towarowo-pieni\u0119\u017cnym, zatem handel dzie\u0107mi (lud\u017ami, \u017cywym towarem) wyra\u017ca traktowanie cz\u0142owieka jako towaru, a wi\u0119c bezprzedmiotowo\u015b\u0107 istoty ludzkiej jako jego przedmiotu. Dzia\u0142alno\u015b\u0107 adopcyjna jest r\u00f3wnie\u017c swoistym obrotem istotami ludzkimi, nielicz\u0105cym si\u0119 z podmiotowo\u015bci\u0105 przysposabianego cz\u0142owieka, lub j\u0105 powa\u017cnie ograniczaj\u0105cym (art. 118 \u00a7 1\u00a0k.r.o.). Istotn\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0105 mi\u0119dzy obrotem handlowym a adopcyjnym jest cel przekazywania dziecka i praw z nim zwi\u0105zanych: dla dobra dziecka, b\u0105d\u017a przeciw jego interesom. Cel adopcji nadaje jej cechy dzia\u0142ania pozytywnego, po\u017c\u0105danego spo\u0142ecznie, aprobowanego i zalecanego. Nie korzy\u015b\u0107 materialna, a cel przekazywania dzieci w obrocie adopcyjnym przes\u0105dza o przest\u0119pczym charakterze owej dzia\u0142alno\u015bci\u201d (Postanowienie SA w Krakowie z 11.01.1995 r., II AKz 480\/94, Wokanda 1995, nr 11, poz. 55)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

art. 211a Kodeksu karnego: – \u201e\u00a7\u00a0 1.\u00a0Kto, w celu osi\u0105gni\u0119cia korzy\u015bci maj\u0105tkowej, zajmuje si\u0119 organizowaniem adopcji dzieci wbrew przepisom ustawy, podlega karze pozbawienia wolno\u015bci od 3 miesi\u0119cy do lat 5. \u00a7\u00a0 2.\u00a0Tej samej karze podlega, kto, b\u0119d\u0105c osob\u0105, kt\u00f3rej przys\u0142uguje w\u0142adza rodzicielska nad dzieckiem, wyra\u017ca zgod\u0119 na adopcj\u0119 tego dziecka przez inn\u0105 osob\u0119: 1) w […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"wp-custom-template-pojedynczy-wpis-pl","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[230],"tags":[147,4,148],"class_list":["post-188","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-news-pl","tag-adopcja","tag-kodeks-karny","tag-nielagalna"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/karne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/188","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/karne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/karne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/karne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/karne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=188"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/karne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/188\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":425,"href":"https:\/\/karne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/188\/revisions\/425"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/karne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=188"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/karne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=188"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/karne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=188"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}