Przepis w postaci art. 37a ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1138- dalej k.k.) obowi\u0105zuje w polskim porz\u0105dku prawnym dopiero od 1 lipca 2015 r. Stanowi on swoist\u0105 \u201efurtk\u0119\u201d dla organu stosuj\u0105cego prawo, umo\u017cliwiaj\u0105c mu orzeczenie wobec sprawcy kary nieizolacyjnej w postaci ograniczenia wolno\u015bci lub grzywny w sytuacji, gdy ustawodawca przewiduje dla danego typu przest\u0119pstwa jedynie sankcj\u0119 pozbawienia wolno\u015bci.
\nZgodnie z aktualn\u0105 regulacj\u0105 kodeksow\u0105 je\u017celi przest\u0119pstwo jest zagro\u017cone tylko kar\u0105 pozbawienia wolno\u015bci nieprzekraczaj\u0105c\u0105 8 lat, a wymierzona za nie kara pozbawienia wolno\u015bci nie by\u0142aby surowsza od roku, s\u0105d mo\u017ce zamiast tej kary orzec kar\u0119 ograniczenia wolno\u015bci nie ni\u017csz\u0105 od 3 miesi\u0119cy albo grzywn\u0119 nie ni\u017csz\u0105 od 100 stawek dziennych, je\u017celi r\u00f3wnocze\u015bnie orzeka \u015brodek karny, \u015brodek kompensacyjny lub przepadek.
\nJednocze\u015bnie prawodawca w paragrafie 2. dokonuje wy\u0142\u0105cze\u0144 co do mo\u017cliwo\u015bci zastosowania powy\u017cszego rozwi\u0105zania. S\u0105d nie mo\u017ce bowiem zamieni\u0107 kary pozbawienia wolno\u015bci na inn\u0105 kar\u0119 nieizolacyjn\u0105 w sytuacji, gdy sprawa pope\u0142nia przest\u0119pstwo, dzia\u0142aj\u0105c w zorganizowanej grupie albo zwi\u0105zku maj\u0105cych na celu pope\u0142nienie przest\u0119pstwa lub te\u017c w sytuacji zaistnienia przest\u0119pstwa skarbowego. Dodatkowo dyspozycji art. 37a k.k. nie stosuje si\u0119 do sprawc\u00f3w przest\u0119pstw o charakterze terrorystycznym.
\nNa kanwie art. 37a k.k. wykszta\u0142ci\u0142o si\u0119 do tej pory do\u015b\u0107 bogate orzecznictwo interpretuj\u0105ce tre\u015b\u0107 rozwa\u017canej regulacji. W jednym z wyrok\u00f3w S\u0105d Najwy\u017cszy zaj\u0105\u0142 stanowisko co do sposobu wymierzania kary o charakterze nieizolacyjnym. Sk\u0142ad orzekaj\u0105cy skonstatowa\u0142, i\u017c brzmienie art. 37a k.k. w ka\u017cdym stanie prawnym uniemo\u017cliwia orzeczenie obok kary ograniczenia wolno\u015bci tak\u017ce kary grzywny (Wyrok SN z 18.11.2021 r., V KK 479\/21, LEX nr 3327676.) Tym samym SN nie dopatrzy\u0142 si\u0119 alternatywy w zwi\u0105zku pomi\u0119dzy karami wyszczeg\u00f3lnionymi przez ustawodawc\u0119, daj\u0105c s\u0105dom mo\u017cliwo\u015b\u0107 orzekania wobec sprawc\u00f3w jedynie samoistnej kary ograniczenia wolno\u015bci b\u0105d\u017a samoistnej kary grzywny, wykluczaj\u0105c przy tym \u0142\u0105czne wymierzenie ww. sankcji.
\nR\u00f3wnie \u201etechniczny\u201d charakter ma teza z postanowienia SN z 2016 r. o sygn. II KK 361\/15, OSNKW 2016, nr 6, poz. 39., zgodnie z jak\u0105 to ka\u017cdy typ czynu zabronionego zagro\u017cony jednorodzajow\u0105 sankcj\u0105 w postaci kary pozbawienia wolno\u015bci nieprzekraczaj\u0105cej 8 lat jest typem z alternatywnym zagro\u017ceniem kar\u0105; norma sankcjonuj\u0105ca tworzona jest zatem z co najmniej dw\u00f3ch przepis\u00f3w – art. 37a k.k. i przepisu stanowi\u0105cego podstaw\u0119 wymiaru kary.
\nJednym z najnowszych orzecze\u0144 s\u0105d\u00f3w powszechnych jest wyrok SO w Siedlcach z dnia 23 maja 2022 r. o sygn. II Ka 157\/22, LEX nr 3350517, w kt\u00f3rym to pada teza m\u00f3wi\u0105ca, i\u017c instytucja przewidziana w art. 37a k.k. ma charakter wyj\u0105tkowy, a jej istot\u0119 stanowi pozbawione w\u0105tpliwo\u015bci uznanie, \u017ce w danej sprawie kary o charakterze nieizolacyjnym stanowi\u0105 wystarczaj\u0105c\u0105 dolegliwo\u015b\u0107 dla sprawcy, kt\u00f3rego nie trzeba – cho\u0107by warunkowo – izolowa\u0107 od spo\u0142ecze\u0144stwa. A contrario, w ocenie sk\u0142adu orzekaj\u0105cego, przez powy\u017csze rozumie\u0107 nale\u017cy, \u017ce w sytuacji, gdy kara grzywny lub kara ograniczenia wolno\u015bci z jakich\u015b wzgl\u0119d\u00f3w nie spe\u0142ni\u0142aby zapobiegawczych i wychowawczych cel\u00f3w kary, s\u0105d winien wymierzy\u0107 sprawcy kar\u0119 pozbawienia wolno\u015bci.
\nWarto finalnie zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 tak\u017ce na wyrok SA w Warszawie z dnia 12 czerwca 2019 r. o sygn. II AKa 251\/18, LEX nr 2706356. S\u0105d warszawski uzna\u0142 tam, i\u017c si\u0119gaj\u0105c po uregulowanie z art. 37a k.k., s\u0105d za ka\u017cdym razem obowi\u0105zany jest do indywidualnego podej\u015bcia i ca\u0142o\u015bciowego przeanalizowania konkretnego przypadku. Jednocze\u015bnie sk\u0142ad orzekaj\u0105cy ujawni\u0142 ch\u0119\u0107 zapobiegni\u0119cia nadu\u017cywaniu przez organy stosuj\u0105ce prawo analizowanej wy\u017cej regulacji normatywnej.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Przepis w postaci art. 37a ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1138- dalej k.k.) obowi\u0105zuje w polskim porz\u0105dku prawnym dopiero od 1 lipca 2015 r. Stanowi on swoist\u0105 \u201efurtk\u0119\u201d dla organu stosuj\u0105cego prawo, umo\u017cliwiaj\u0105c mu orzeczenie wobec sprawcy kary nieizolacyjnej w postaci ograniczenia wolno\u015bci lub […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"wp-custom-template-pojedynczy-wpis-pl","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[230],"tags":[4,73,142,143,144],"class_list":["post-182","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-news-pl","tag-kodeks-karny","tag-ograniczenie-wolnosci","tag-wiezienie","tag-wyjatek","tag-wyrok"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/karne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/182","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/karne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/karne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/karne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/karne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=182"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/karne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/182\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":427,"href":"https:\/\/karne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/182\/revisions\/427"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/karne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=182"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/karne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=182"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/karne.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=182"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}